Bij mijn zwerftochten op Youtube beland ik vaak bij video’s over literatuur. Twee dagen geleden zag ik Brusselmans de toeschouwers van DWDD opvrolijken. Veel meer gefascineerd raakte ik bij oud beeldmateriaal van een interview met W.F. Hermans. Wat de auteur precies vertelde, kan ik niet meer weergeven. De setting overrompelde mij te zeer om naar de inhoud van het gesprek te luisteren. Ernst heerste, zeker in vergelijking met bijvoorbeeld literaire passages bij DWDD. Ik denk dat er in Iran met niet meer aplomb over religie gepraat wordt, als in die televisiestudio decennia geleden over literatuur. Meneer Hermans werd er ontvangen als was hij een directe afgezant van God de Vader. Ik vermoed dat de interviewer de teennagels van de auteur zou gevijld hebben, had W.F. Hermans dat opgedragen. Ik ben een goddeloze mens, en de voorstelling van de auteur als een buitenaards genie ergerde me mateloos. Hoorde dat zo in die tijd? En kan dat nu nog? Ziedaar de vragen die ik me stelde. In de wetenschap is men afgestapt van de romantische opvatting van genieën, lijkt het mij. Ik heb geen weet meer van Einsteins. In het CERN werkt een groot team wetenschappers samen aan een deeltjesversneller. Weinigen die er gezichten kunnen op plakken. De wetenschap is niet het enige subsysteem dat afstand deed van deze romantiek. Scripts van de topseries op tv, bijvoorbeeld die van HBO, worden ook niet meer door één auteur opgesteld; er werkt een team op, de teamleden zijn vervangbaar. In interviews worden de screenwriters niet benaderd als godheden - die vloek blijft voor de acteurs weggelegd - maar als vakmensen.
Een tweede bedenking. Wanneer ik een boek lees, kriebelt het vaak bij mij. Ik zie zinsneden die ik wil schrappen, paragrafen die ik anders wil ordenen, verhaalelementen die ik wil verwijderen. Zelfs bij boeken die me zeer bevallen, betreur ik het niet zelden dat ik het manuscript niet in handen kreeg voor de definitieve versie opgesteld werd. Ik maak me sterk dat auteurs sommige van mijn opmerkingen zouden kunnen weerhouden om tot een beter eindresultaat te komen. Misschien verbeeld ik mij dat, maar dat doet er niet toe. Ik geloof evenmin dat men zelf moet schrijven om met die peuterende blik naar geschreven teksten te kijken. Ik schilder niet, heb weinig affiniteit met schilderkunst, en toch vraag ik mij in een museum af hoe een schilder zijn kleuren componeerde, hoe hij de lagen verf over elkaar aanbracht, hoe hij de setting kaderde, waarom hij geen andere keuzes maakte, …
Meer in het algemeen geloof ik niet in priesters die tussen god en de mensen staan, in politici tussen het algemeen belang en de burgers, in auteurs tussen de literatuur en de lezer. Ik hou van hoe oude volkse liederen tot stand kwamen, in vele varianten. Iedereen kon een couplet toevoegen, de epiek een andere wending bezorgen. Het verhaal wikiBelgium kan gelezen worden als een geloofsgetuigenis van deze opvatting. Een overtuiging is waarschijnlijk een te sterk woord voor mijn ideeën. Ze berusten veeleer op intuïtie. Maar intuïtie kan ook sterke gedaanten aannemen. Ik voel de drang om mijn intuïtie tot een overtuiging te laten uitgroeien. Ik wil mijn opvattingen over hoe literatuur tot stand kan komen in tijden van internet uitproberen. Ik geloof dat een beter resultaat met crowdsourcing, met mass collaboration mogelijk is. Daarom heb ik jou nodig. Hieronder vind je de eerste draft van het manuscript wikiBelgium. Je wordt uitgenodigd aan te geven waar het tekort schiet, welk hoofdstuk niet goed uitgewerkt is, welk karakter kleur ontbreekt, welke mussen zonder reden van het dak vallen, welke dialogen niet naturel overkomen, welke verhaalelementen een andere volgorde verdienen, ... Veel meer kan ook. Je kan zinnen, hoofdstukken toevoegen. Hoe alles samengesmeed zal worden, weet ik niet. Ik kan geen beloftes maken. Het enige wat ik je kan beloven, is een heel andere leeservaring dan wanneer je een boek in handen krijgt dat gedrukt is, dat af is. Misschien ga je doorheen het proces wel enkele van je opvattingen over literatuur aanpassen.
Tegelijk ben ik ook bang. Een auteur is niet zeker van zichzelf bij een eerste draft.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten